Posts Tagged ‘chiria da luz fortes

31
aug
11

Blowing Changes: onderzoek naar de sociaal – economische positie en motivatie van Nederlandse Jazzmusici.

Deze week ontving ik de afstudeerscripitie van Chiria da Luz Fortes met bovengenoemde titel. Zij studeerde af aan de Erasmus Universiteit te Rotterdam onder begeleiding van Prof. Dr. Hans Abbing en daarmee hebben we een belangwekkend en goed onderbouwde studie in handen over hoe het gesteld is met de sociaal – economische positie van jazzmusici in Nederland. Ik zal proberen met een aantal highlights een beeld te schetsen van de bevindingen.

  • Voor dit soort onderzoeken is de eerste stap te bepalen waar hebben we het over. Om de definitie van een Nederlandse jazzmusicus te bepalen koos Chiria voor “a professional jazz musician is (or aims to be) actively working as an artist for at least 12 hours a week, who is (or aims to be) making a wage out of it and focuses primarily on jazz music and other related types of jazz like soul jazz, bebop, dixieland, fusion, improvised music and world music (IJdens & Van der Velde, 1998; 10)”.
  • Op basis van deze definitie komt men tot een gemiddelde (mediaan) van 1500 musici.
  • In negen hoofdstukken wordt er een beeld geschetst van de marktomstandigheden gezien in de context van arbeidsverhoudingen – en omstandigheden. Dus geen macro – of commercieel economische beschouwing maar onderwerpen als de flexibiliteit van de markt, de verhoudingen tussen directe inkomsten (optredens), indirecte inkomsten (b.v. lesgeven, arrangeren, componeren etc.) en niet gerelateerde werkzaamheden (bordenwassen), opleidingsniveau, de top van de pyramide (superstars), vraag en aanbod van musici, professionalisering, immateriele aspecten (motivatie), de rol van de overheid, belastingbeleid en cultuurbeleid in Nederland.
Dit is een goed beschreven deel dat duidelijk maakt hoe de markt vanuit arbeidperspectief gestructureerd is en voor een deel ook de niet beheersbare variabele omgevingsfactoreen voor musici verklaart en omschrijft.
Het rapport vervolgt met twee hypotheses:
  1. The average income is not in comparison to the amount of working hours. Hier stelt het rapport dat het inkomen van jazzmusici vergeleken met de gemiddelde werknemer hetzelfde of lager is terwijl er verhouidingsgewijs meer werkuren worden gemaakt. Hier plaats ik de voetnoot bij dat “working hours” op verschillende manieren te definieren valt. Bij een optreden bijvoorbeeld is een musicus, buiten de feitelijke speeltijd, tijd kwijt aan reizen, opbouwen en afbouwen, maar ook wordt er dagelijks een aantal uren gestudeerd en gerepeteerd en zal  de nodige tijd aan acquisitie worden besteed. Het is niet klip en klaar wat er nu wel en niet onder working hours wordt verstaan en hoe de vergelijking met de gemiddelde werknemer tot stand is gekomen.
  2. Immaterial values are the most important motivation. Hier gaat de auteur ervan uit dat zaken als muzikale ontwikkeling, techniekverbetering en het zoeken naar nieuwe muziekvormen de voornaamste motivatie van musici is. Ik denk dat de meesten die zich met muziek bezighouden zich daarin kunnen vinden.
Het rapport vervolgt met een te doen gebruikelijke verantwoording van de onderzoeksmethode en een sociaal – economische analyse en een uitgebreide analyse van de motivatie van jazzmusici. Wederom een interessante verhandeling die het lezen meer dan waard is.
Tenslotte een aantal conclusies:
  • Inkomen. Gemiddeld verdient een jazzmusicus in Nederland E 1565 per maand netto. Dat is dan een inkomen gegenereerd uit optredens, indirecte activiteiten en totaal verschillende aktiviteiten (for argument’s sake in het rapport “bordenwassen”genoemd). Inkomen uit optredens is goed voor 43%, de resterende 57% moet  uit lesgeven, arrangeren en componeren enz. komen en een klein deel uit niet gerelateerde aktiviteiten. In die context kun je stellen dat er slechts enkele musici zijn zich zich fulltime professional kunnen noemen.
  • Opleiding. Er is geen verband gevonden dat aantoont dat musici met een conservatoriumopleiding een beter inkomen hebben indien vergeleken met musici die geen conservatorium opleiding hebben genoten. Een conservatorium opleiding verhoogt wel de sociale status stelt het rapport. Factoren als stijl, image en reputatie zijn meer bepalend voor het inkomen van musici.
  • Motivatie. Het rapport stelt dat jazzmusici zeer gemotiveerd zijn en hun bevrediging halen uit hun ontwikkeling als musicus en artistieke vrijheid. Belangrijke factor daarbij is dat de musici al op zeer jonge leeftijd met de muziek en hun instrument kennis maken en daardoor hun leven lang een passie voor jazz blijven houden. Het maken van carriere is belangrijker dan inkomen.
Tot zover een aantal highlights. Ik denk niet dat er geheel nieuwe gezichtspunten in het rapport staan die we niet wisten, maar het is zeker goed dat e.e.a. nu meer onderbouwd en geanalyseerd is. Het rapport is daarom een prima bron voor iedereen die een carriere in de jazzmuziek nastreeft en zijn eigen motivatie kan toetsen aan hetgeen in het rapport is beschreven.
Jazzmusicus, en misschien geldt dat wel voor alle musici, is een bestaan met weinig zekerheden. Maar als je voor geld en zekerheid gaat is een loopbaan als musicus geen goede optie.

Blowing Changes, researching the socio-economic position and the motivation of jazz musicians in The Netherlands. Chiria da Luz Fortes,ID 314869. Supervisor: prof. dr. Hans Abbing, Rotterdam, 2011.

Cultural Economics & Cultural Entrepreneurship,Erasmus School of History, Culture and Communication.Erasmus University Rotterdam.

30
apr
10

Jazz en Marketing: Jazz Marketing ?

In de laatste editie van Muziekwereld (Nummer 2 -2010) ter gelegenheid van de dag van de Nederlandsse Jazz, stond een artikel “Muziek en het Bedrijfsleven, op zoek naar Win-Win”. Het is een artikel geschreven door Jan Willem Klein Willink, directeur van Music2Business.

Het was bijna aandoenlijk om te lezen dat de auteur jazzmusici aanspoorde om toch vooral een marketingplan op te stellen aan de hand van de beroemde 4P’s (Product, Prijs,Plaats en Promotie). Nog afgezien van het feit dat dit concept zo goed als achterhaald is, is het een dappere poging van de auteur om jazzmusici enige bewustwording aan te praten van zoiets commercieels als “marketing”.

Ik vermoed overigens dat er weinig concreet onderzoek gedaan is naar jazz en marketing en alles wat daarmee samenhangt, maar op basis van wat andere artikelen uit de Muziekwereld, publicaties en eigen observaties is er wel een soort stand van zaken aan te geven.

Belangrijk feitenmateriaal wordt aangedragen in dezelfde uitgave van Muziekwereld onder de titel “De sociaaleconomische positie van jazzmusici in Nederland” aan de hand van een onderzoek uitgevoerd door Chiria da Luz Fortes voor de Erasmus Universiteit in Rotterdam (1). Door middel van een enquete met een onderzoekspopulatie van 800 kwamen toch wel wat cijfers qua inkomenspositie van Nederlandse jazzmusici aan het licht.

De gemiddelde jazzmuzikant in Nederland verdiende in 2009 netto per maand E 1565. Nou zeggen gemiddeldes zo goed als niets dus geeft de auteur wat aanvullende cijfers over de spreiding rond dat gemiddelde en dan komt de waarheid aan het licht. Het bleek dat driekwart van de respondenten minder verdiende dan E 2000 per maand en dat daarvan weer vijftig procent minder verdiende dan E 1300 per maand.

Een andere invalshoek op deze inkomens geeft het volgende beeld. Van het totale inkomen van de musici werd 42,0% verdiend met optredens (arts income genoemd), 18% met het geven van lessen ((arts-related income), 17% met verdiensten in een totaal andere sector (hier werd het voorbeeld genoemd van parttime tandarts) en 6% met unearned income, zoals uitkeringen en bijstand.

Als we deze percentages nu loslaten op de gemiddelde verdienste van E 1565 netto, dan betekent dit grofweg het volgende:
Inkomen uit optredens: E 673.
Lesgeven : E 281.
Bijbaan : E 266
Uitkeringen etc. : E 94

Als je naar deze cijfers kijkt hoef je niet gestudeerd te hebben om te kunnen concluderen dat je als jazzmusicus veroordeelt bent tot een pover bestaan. En dan te bedenken dat volgens cijfers uit hetzelfde artikel de generatie van 20+ ongeveer 80% een conservatorium opleiding heeft gedaan, en dat dit bij 30+ zakt tot 70% en dat dit percentage verder zakt naarmate de leeftijd stijgt.

Als je dan dit inkomen verder linkt aan educatie, de grote hoeveelheid tijd (dagelijks studeren) om je spel te blijven verbeteren en de investeringen in instrumenten en apparatuur die nodig zijn, dan gaat het gezegde “loon naar werken” voor deze categorie musici nauwelijks op.

Bovendien moet men zich bedenken dat als je E 673 maandelijks netto uit optredens haalt, je al spekkoper bent denk ik. Ik hoor uit vele bronnen over de lage verdiensten per optreden. Zo schijnt Alto in Amsterdam per musicus E 50 te betalen, daar moet je dan uren voor spelen en je parkeerkosten van betalen. Als je er al inkomt als musicus. Veel jazzgelegenheden laten het programmeren over aan een bekende muzikant en je mag veronderstellen dat die eerst aan zichzelf en bevriende musici denken als het gaat om uitdelen van gigs.

Zo zie je bijvoorbeeld dat in Amsterdam bassist Rene van Beeck een soort monopolie heeft op het organiseren van sessies. Hij nodigt veel en vaak andere musici uit voor diverse gelegenheden. Maar zit je niet in het van Beeck circuit dan kun je het schudden. Andere bekende organisatoren zijn Truus Engels van de bekende drummers familie en Nanning van der Hoop, om er een paar te noemen. Ook zie je dat in veel gelegenheden dezelfde muzikanten lang spelen, zeker daar waar sessies worden gehouden.

Als je uitgaat van vraag en aanbod van musici dan mag je concluderen dat er jaarlijks vele jazzmusici afstuderen en dus een behoorlijk aanbod vertegenwoordigen. Echter de vraag, mogen we veronderstellen, is niet massaal, gezien het relatief gering aantal jazzgelegenheden, bijvoorbeeld in Amsterdam en daar is de situatie relatief gunstig vergeleken met andere steden. In zo’n geval spreken we van een “buyers market” dus de vraag is bepalend en de macht van aanbieders is gering.

Naast deze min of meer feitelijke constateringen, dient zich een vraag van meer philosopische aard aan: passen jazz en marketing bijelkaar ? Dat is met de huidige stand van zaken zeer de vraag. Immers, hoewel er vele definities van marketing zijn, is het wel duidelijk dat bij marketing en de daaraan gerelateerde bedrijfsmatige inspanningen, de klant (dus publiek) centraal staat. Zeer globaal gesteld denk ik dat jazzmusici niet zozeer naar de consument maar naar de muziek zelf kijken (inward thinking) in termen van technische uitvoering en het niveau daarvan.

Samenvattend kun je zeggen dat het dus hoog tijd wordt voor jazzmarketing. Immers met wat we nu weten is er weinig vraag, veel aanbod, een moeilijk te betreden markt (educatie en reputatie zijn vaak doorslaggevend), een moeilijk bereikbare tussenhandel (jazzgelegenheden waar de concurrent programmeert of bureau’s) en tenslotte wordt er sterk op prijs geconcurreerd (lage verdiensten en als jij niet wil neem ik wel een ander want die wil heel graag). Of zoals een musicus tegen me zei “tien keer E 50 is ook E 500”.
Sociaal-economisch dus geen vrolijk beeld maar wel een uitdaging voor de marketer.

Aan de top van de jazzwereld liggen de verhoudingen heel anders dus daar hoeven we ons nu even geen zorgen om te maken. Maar de vraag is: “is er hoop voor die modale muzikant die slechts van E 1500 per maand moet rondkomen en zich daarvoor uit de naad moet spelen, les geeft, het inkomen van een partner of bijbaan nodig heeft of zelfs afhankelijk is van uitkeringen ?”.

Die hoop is er zeker,want zeg nu zelf, dit soort omstandigheden treffen we ook in de “normale” zakelijke wereld aan. Dus kijk uit naar volgende artikelen over dit onderwerp.

1) Luz Fortes, da C. Ontwikkelingen binnen de sociaaleconomische positie van jazzmusici in Nederland. Erasmus Universiteit Rotterdam – 2009 – 2010




Follow Bob's Jazz Blog. on WordPress.com

Enter your email address to subscribe to this blog and receive notifications of new posts by email.

Voeg je bij 314 andere volgers

About Bob Van Eekhout

Bob van Eekhout drummer Jazz Trio JazzTraffic

Nederlands Jazz Archief

Logo Nederlands Jazz Archief

Van-Ons.nl WordPress Development

Van-Ons.nl WordPress Development & Training

JazzTraffic Trio. Uw Jazzband voor een gezellige sfeer en goede achtergrondmuziek

Jazz Trio JazzTraffic

%d bloggers liken dit: